Jak działa prawo łowieckie w Polsce i kto może polować?

Łowiectwo w Polsce to nie tylko hobby czy tradycja - to sfera ściśle regulowana przez prawo, z rozbudowanym systemem obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności. Polowanie bez wymaganych uprawnień to poważne przestępstwo, a sama droga do uzyskania prawa do polowania wymaga znacznego nakładu czasu, pracy i środków finansowych. W tym artykule omawiamy jak działa polskie prawo łowieckie, kto i na jakich zasadach może polować, jak wygląda droga do zostania myśliwym i jakie dokumenty są niezbędne w terenie. Broń myśliwską i optykę łowiecką znajdziesz w kategorii broń palna długa na GunDay.pl.

Podstawa prawna - ustawa Prawo łowieckie

Polowanie w Polsce reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie wraz z aktami wykonawczymi - rozporządzeniami ministra właściwego do spraw środowiska określającymi między innymi okresy ochronne zwierzyny, dopuszczalne metody polowania i wymagania dotyczące broni myśliwskiej. Uzupełnieniem jest ustawa o broni i amunicji regulująca kwestie pozwoleń na broń myśliwską.

Zgodnie z ustawą Prawo łowieckie zwierzyna w stanie wolnym jest własnością Skarbu Państwa, a prawo do polowania - czyli prawo do pozyskiwania zwierzyny - przysługuje wyłącznie członkom Polskiego Związku Łowieckiego posiadającym uprawnienia do wykonywania polowania oraz osobom przez nich upoważnionym.

Polski Związek Łowiecki - czym jest i jaka jest jego rola?

Polski Związek Łowiecki (PZŁ) to ogólnopolska organizacja zrzeszająca myśliwych, posiadająca status organizacji pożytku publicznego. Członkostwo w PZŁ jest warunkiem koniecznym do legalnego polowania w Polsce - osoba która nie jest członkiem PZŁ nie może samodzielnie polować, nawet jeśli posiada pozwolenie na broń myśliwską.

PZŁ działa przez koła łowieckie - lokalne jednostki organizacyjne które dzierżawią obwody łowieckie od Skarbu Państwa i zarządzają gospodarstwem łowieckim na swoim terenie. Koła łowieckie organizują polowania zbiorowe i indywidualne, prowadzą dokarmianie zwierzyny i realizują plany łowieckie. Aby polować na terenie danego obwodu myśliwy musi być albo członkiem koła dzierżawiącego ten obwód albo posiadać pisemne upoważnienie od zarządu koła.

Kto może polować w Polsce?

Prawo do samodzielnego polowania w Polsce mają wyłącznie osoby spełniające łącznie wszystkie poniższe warunki.

Członkostwo w PZŁ - czynne członkostwo w Polskim Związku Łowieckim z opłaconymi składkami na dany rok łowiecki. Uprawnienia do wykonywania polowania - uzyskane po zdaniu egzaminu myśliwskiego i odbyciu stażu. Pozwolenie na broń myśliwską - wydane przez właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, obejmujące broń którą myśliwy zamierza używać. Ważne ubezpieczenie OC myśliwego - obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone podczas polowania. Upoważnienie do polowania - pisemne upoważnienie od zarządu koła łowieckiego lub właściwego organu PZŁ do polowania na konkretnym obwodzie.

Brak któregokolwiek z tych elementów oznacza że polowanie jest nielegalne - nawet jeśli pozostałe warunki są spełnione.

Jak zostać myśliwym - droga krok po kroku

Droga do uzyskania uprawnień myśliwskich jest długa i wymaga zaangażowania, ale dla pasjonatów łowiectwa jest warta każdego wysiłku.

Krok 1 - staż kandydacki. Osoba chcąca zostać myśliwym musi odbyć staż kandydacki trwający co najmniej rok. W tym czasie kandydat uczestniczy w polowaniach jako obserwator - bez prawa do strzelania - poznaje zasady polowania, etykę łowiecką i zachowanie zwierzyny. Staż odbywa się pod opieką myśliwego stażysty wyznaczonego przez koło łowieckie. Kandydat musi być przyjęty do koła łowieckiego jako kandydat na członka.

Krok 2 - szkolenie teoretyczne. W trakcie stażu kandydat uczestniczy w szkoleniach obejmujących przepisy prawa łowieckiego, biologię i ekologię zwierzyny, zasady etyki łowieckiej, bezpieczne posługiwanie się bronią myśliwską i pierwszą pomoc. Materiał jest obszerny - egzamin myśliwski należy do trudniejszych egzaminów w polskim systemie łowieckim.

Krok 3 - egzamin myśliwski. Po odbyciu stażu kandydat przystępuje do egzaminu myśliwskiego przed komisją egzaminacyjną PZŁ. Egzamin składa się z części pisemnej - testu ze znajomości przepisów i wiedzy łowieckiej - oraz części praktycznej obejmującej rozpoznawanie zwierzyny i tropów, znajomość broni i bezpieczne obchodzenie się z nią oraz strzelanie do rzutków i sylwetek. Niezdanie egzaminu oznacza konieczność ponownego przystąpienia po upływie określonego czasu.

Krok 4 - uzyskanie pozwolenia na broń. Po zdaniu egzaminu myśliwskiego i wstąpieniu do PZŁ kandydat ubiega się o pozwolenie na broń do celów łowieckich. Wymogi są analogiczne jak przy innych pozwoleniach - badania lekarskie i psychologiczne, niekaralność. Legitymacja PZŁ jest niezbędnym dokumentem przy składaniu wniosku o pozwolenie łowieckie.

Krok 5 - pierwsze polowanie. Z legitymacją PZŁ, pozwoleniem na broń, opłaconym ubezpieczeniem OC i upoważnieniem od zarządu koła - nowy myśliwy może po raz pierwszy wyjść samodzielnie w pole.

Pozwolenie na broń myśliwską - co obejmuje?

Pozwolenie na broń do celów łowieckich uprawnia do posiadania broni długiej - gwintowanej i gładkolufowej - w kalibrach i parametrach dopuszczonych do polowania. Pozwolenie łowieckie nie uprawnia do posiadania broni krótkiej - pistoletu czy rewolweru - chyba że myśliwy posiada odrębne pozwolenie na broń krótką.

Przepisy określają minimalne wymagania dla broni używanej do polowania na poszczególne gatunki zwierzyny - minimalne kalibry, energie kinetyczne i rodzaje pocisków. Myśliwy musi dostosować posiadaną broń do gatunków zwierzyny na które zamierza polować. Szczegółowy poradnik o doborze broni myśliwskiej i amunicji znajdziesz w artykule Rodzaje amunicji myśliwskiej i do czego służą.

Obwód łowiecki - co to jest i jak działa?

Obwód łowiecki to wydzielony obszar gruntów o powierzchni co najmniej 3000 ha, stanowiący podstawową jednostkę gospodarki łowieckiej. Obwody łowieckie dzierżawione są przez koła łowieckie od Skarbu Państwa lub są zarządzane przez Lasy Państwowe jako ośrodki hodowli zwierzyny. Dzierżawa obwodu zobowiązuje koło do prowadzenia prawidłowej gospodarki łowieckiej - dokarmiania zwierzyny, realizacji planów łowieckich i ochrony środowiska przyrodniczego.

Myśliwy może polować wyłącznie na obwodzie do którego należy jego koło lub na podstawie pisemnego upoważnienia wystawionego przez zarząd koła dzierżawiącego dany obwód. Polowanie bez upoważnienia na cudzym obwodzie to kłusownictwo, traktowane przez prawo bardzo surowo.

Okresy ochronne i plany łowieckie

Polowanie na poszczególne gatunki zwierzyny jest dopuszczalne wyłącznie w określonych przez prawo sezonach łowieckich. Poza sezonem - w okresie ochronnym - strzelanie do zwierzyny jest zabronione nawet dla uprawnionych myśliwych. Okresy łowieckie ustalane są rozporządzeniem ministra i różnią się w zależności od gatunku zwierzyny, płci i wieku osobnika.

Koła łowieckie realizują roczne plany łowieckie określające ile osobników każdego gatunku może być pozyskanych w danym sezonie na danym obwodzie. Przekroczenie planu jest naruszeniem przepisów. Myśliwy rejestruje każde pozyskane zwierzę w dokumentacji koła, co pozwala na kontrolę realizacji planu.

Ubezpieczenie OC myśliwego - obowiązek czy wybór?

Ubezpieczenie OC myśliwego jest obowiązkowe - bez ważnej polisy myśliwy nie może legalnie polować. Ubezpieczenie pokrywa szkody wyrządzone osobom trzecim podczas polowania - przede wszystkim przypadkowe postrzelenie osoby postronnej czy szkody w mieniu. Suma gwarancyjna ubezpieczenia OC myśliwego musi spełniać minimalne wymagania określone przez przepisy. Koszt polisy OC myśliwego to zazwyczaj kilkadziesiąt złotych rocznie - niewielki wydatek biorąc pod uwagę potencjalną odpowiedzialność.

Kłusownictwo - konsekwencje nielegalnego polowania

Polowanie bez wymaganych uprawnień lub poza sezonem to kłusownictwo - przestępstwo ścigane z urzędu. Kodeks karny przewiduje za kłusownictwo karę grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 5 w przypadkach szczególnie rażących. Oprócz odpowiedzialności karnej kłusownik ponosi odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone w zwierzostanie. Straż Łowiecka i Policja aktywnie zwalczają kłusownictwo, a kary są realnie orzekane przez sądy.

Podsumowanie - najważniejsze zasady polowania w Polsce

Aby legalnie polować w Polsce musisz być członkiem PZŁ z opłaconymi składkami, posiadać uprawnienia myśliwskie uzyskane po zdaniu egzaminu, mieć ważne pozwolenie na broń myśliwską, opłacone ubezpieczenie OC i pisemne upoważnienie do polowania na konkretnym obwodzie. Polowanie bez któregokolwiek z tych dokumentów jest nielegalne. Droga do uzyskania uprawnień zajmuje minimum rok i wymaga zdania wymagającego egzaminu. Broń myśliwską do każdej dyscypliny łowieckiej i optykę znajdziesz w kategorii broń palna długa na GunDay.pl.

Uwaga: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przepisy łowieckie są szczegółowe i wielowarstwowe - w razie wątpliwości skonsultuj się z właściwym okręgiem PZŁ lub prawnikiem specjalizującym się w prawie łowieckim.